Analizë mbi të ardhurat për frymë dhe rritjen ekonomike në Shqipëri, sipas Prof. Dr. Enriko Ceko.
Në një diskutim në Podcastin e Suksesit me moderatoren Fationa Molla dhe të mbështetur në të dhëna konkrete, Prof. Dr. Enriko Ceko shpalosi disa nga problemet thelbësore që pengojnë përmirësimin e mirëqenies ekonomike në Shqipëri, duke i vendosur ato në kontekstin e rajonit dhe më gjerë.
Të ardhurat për frymë – një tregues i ngadalshëm
Shqiptarët sot kanë një të ardhur mesatare për frymë rreth 6000 dollarë në vit, ndërkohë që:
- Kroacia i ka rreth 18,000 dollarë në vit
- Danimarka prodhon 500 euro në ditë për punonjës, nga të cilat 250 euro i merr vetë punonjësi
Këto diferenca tregojnë jo vetëm hendekun ekonomik mes Shqipërisë dhe vendeve të zhvilluara, por edhe faktin që produktiviteti ditor në Shqipëri llogaritet vetëm 10-15 euro – shifër shumë e ulët për të garantuar një standard dinjitoz jetese.
Kur do i kapim të tjerët? Rregulli i numrit 72
Profesori solli në vëmendje një koncept bazë të ekonomisë – “Rregulli i numrit 72”, që përdoret për të llogaritur sa kohë i duhet një ekonomi që të dyfishojë të ardhurat, nëse ruan të njëjtën rritje ekonomike.
Shembull:
- Nëse Shqipëria rritet me 3% në vit, 72 ÷ 3 = 24 vite duhen për të kaluar nga 6000 në 12,000 dollarë në vit.
- Por ndërkohë, Kroacia, Danimarka dhe Serbia po ecin gjithashtu. Pra, nuk i kapim dot ashtu thjesht – përkundrazi, ndoshta diferenca rritet më tej.
Struktura e pagës dhe barrës fiskale
Në Shqipëri, një 60% e pagës i shkon sigurimeve dhe kostove të punës. Kjo i lë punonjësit me më pak të ardhura neto dhe kompanive me më pak leverdi për të investuar apo rritur rrogat.
Kujdesi për vendet e punës – rasti i Serbisë
Gjatë pandemisë, sipas Prof. Cekos, Serbia kishte një nga qasjet më pragmatike në rajon: “Ne do të luftojmë për çdo vend pune.”
Ndërsa vende të tjera përjetuan mbyllje masive dhe kriza punësimi, Serbia u fokusua në ruajtjen e vendit të punës si themel i stabilitetit social dhe ekonomik.
Kjo qasje e bëri që Serbia të jetë sot më mirë se Shqipëria për pagat, pensionet dhe sigurimet shoqërore.
Mesazhi i fortë i profesor Cekos është ky:
Pa një strategji konkrete për rritjen e produktivitetit, mbrojtjen e punësimit dhe uljen e barrës fiskale, Shqipëria do të vazhdojë të ecë me hapa të vegjël, ndërsa të tjerët vrapojnë.
