ADHD-ja nuk është një fazë që kalon domosdoshmërisht me rritjen e fëmijës. Shenjat e saj mund të ndryshojnë me kalimin e viteve, duke ndikuar në shkollim, marrëdhëniet shoqërore, jetën profesionale dhe atë familjare.
Për këtë arsye, identifikimi dhe mbështetja në kohën e duhur janë veçanërisht të rëndësishme. Këtë e theksoi logopedja Laurena Brako Jusufi, e ftuar në Vizion Plus, ku foli për pasojat që mund të sjellin vështirësitë e patrajtuara të ADHD-së dhe rëndësinë e bashkëpunimit mes familjes, shkollës dhe specialistëve.
Sipas saj, ADHD-ja mund të shfaqet në mënyra të ndryshme në periudha të ndryshme të jetës.
Në vitet e para, prindërit mund të vërejnë një fëmijë më impulsiv, më energjik apo me vështirësi në përqendrim. Në periudhën e kopshtit, këto vështirësi mund të bëhen më të dukshme gjatë lojërave në grup, kur fëmija nuk arrin të respektojë rregullat, ndërpret të tjerët apo e ka të vështirë të përfundojë një aktivitet.
Kur fillojnë vështirësitë në shkollë?
Me fillimin e shkollës, rriten edhe kërkesat për përqendrim, organizim dhe përfundim të detyrave.Fëmijët mund të kenë vështirësi të qëndrojnë ulur, të ndjekin mësimin apo të përfundojnë detyrat brenda kohës së caktuar. Kjo mund të ndikojë në rezultatet akademike dhe në marrëdhënien që fëmija krijon me shkollën.
Në adoleshencë, sipas Laurenës, vështirësitë e kontrollit të impulseve dhe kërkimi i stimulimit mund të shoqërohen në disa raste me sjellje të rrezikshme, vendimmarrje impulsive, probleme në shkollë apo përfshirje në marrëdhënie shoqërore jo të përshtatshme.
Këto nuk janë pasoja të pashmangshme të ADHD-së, por tregojnë rëndësinë e mbështetjes së vazhdueshme dhe të ndërhyrjes në kohën e duhur.
ADHD-ja në moshë të rritur
Laurena solli në vëmendje edhe faktin se ADHD-ja mund të vazhdojë në moshë adulte, edhe kur nuk është identifikuar gjatë fëmijërisë.
Të rriturit mund të përballen me vështirësi në përfundimin e detyrave, shtyrjen e vazhdueshme të projekteve, organizimin e punës dhe respektimin e afateve. Në disa raste, këto vështirësi mund të ndikojnë në jetën profesionale, deri në humbjen e mundësive të punës, si dhe në marrëdhëniet familjare. Kur këto probleme mbeten të pakuptuara dhe të pambështetura, mund të shoqërohen edhe me ankth, gjendje depresive dhe vështirësi në marrëdhëniet ndërpersonale.
Nuk ekziston një afat i njëjtë për përmirësimin
E pyetur se sa kohë nevojitet për të parë rezultate te një fëmijë me ADHD, Laurena shpjegoi se nuk ka një përgjigje të njëjtë për të gjithë.
Çdo fëmijë ka nevojat dhe ritmin e tij të zhvillimit. Pas vlerësimit dhe përcaktimit të një plani individual mbështetës, është e rëndësishme që puna të vazhdojë në mënyrë të strukturuar edhe jashtë qendrës terapeutike.
Ajo e përshkroi procesin si një zinxhir të pandarë mes tri hallkave: shtëpisë, shkollës dhe qendrës terapeutike. Secila prej tyre ka një rol dhe përgjegjësi të veçantë në mbështetjen e fëmijës. Bashkëpunimi mes prindërve, mësuesve dhe specialistëve është thelbësor për të krijuar një mjedis të qëndrueshëm dhe për të ndjekur progresin.
Disa fëmijë mund të përparojnë më shpejt nga sa pritet, ndërsa të tjerë kanë nevojë për një periudhë më të gjatë dhe mbështetje të vazhdueshme.
Mesazhi për prindërit
Në fund të intervistës, Laurena përcolli një mesazh të rëndësishëm: prindërit nuk duhet të presin që vështirësitë të zhduken vetë me kalimin e kohës.
Një fëmijë që nuk arrin të përfundojë aktivitetet, shpërqendrohet vazhdimisht, ka vështirësi në kontrollin e impulseve apo nuk mund të qëndrojë ulur nuk duhet të etiketohet menjëherë si i pabindur. Ajo që nevojitet është vëzhgimi, mirëkuptimi dhe, kur ka arsye për shqetësim, një vlerësim profesional. Identifikimi i hershëm nuk i vendos një kufi fëmijës. Përkundrazi, i jep mundësinë të marrë mbështetjen e duhur dhe të zhvillojë aftësitë që i nevojiten për të përballuar sfidat e jetës.
