Në një bisedë të dytë në Podcast me Jonën, dietologia Dr. Hyrida Basha demaskon disa nga mitet më të përhapura të industrisë së dobësimit. Nga testet e pavërtetuara të intolerancës ushqimore, te çajrat, injeksionet për rënie në peshë dhe dietat ekstreme, ajo shpjegon pse një rezultat i shpejtë nuk do të thotë domosdoshmërisht shëndet.
Sa herë kemi dëgjuar për një çaj që djeg dhjamin, një dietë që premton rezultate brenda pak ditësh apo një produkt që pretendohet se bën mrekulli? Industria e dobësimit duket se prodhon vazhdimisht zgjidhje të reja, ndërsa njerëzit, të lodhur nga përpjekjet për të humbur peshë, janë gjithnjë e më të gatshëm t’i besojnë premtimeve të shpejta. Pikërisht këtë realitet trajtoi Jona në episodin e ri të podcastit të saj, ku riktheu si të ftuar dietologen Dr. Hyrida Basha. Një bisedë që nuk u ndal vetëm te mënyra e të ushqyerit, por preku edhe përgjegjësinë profesionale, ndikimin e marketingut dhe rëndësinë e edukimit ushqimor.
Testet e intolerancës ushqimore: Jo çdo rezultat është shkencërisht i vlefshëm
Një nga temat e para të diskutimit ishte testi i intolerancës ushqimore, të cilin Jona kishte menduar ta kryente përpara se të niste një regjim për rënie në peshë. Dr. Basha bëri një dallim të rëndësishëm mes ekzaminimeve të vlefshme mjekësore dhe testeve që pretendojnë të zbulojnë intolerancat përmes fijeve të flokut, pështymës apo sekrecioneve të tjera.
Sipas saj, këto metoda nuk kanë validim të mjaftueshëm shkencor dhe nuk duhen ngatërruar me ekzaminimet që rekomandohen nga mjekët për të identifikuar probleme konkrete, si sëmundja celiake apo intoleranca ndaj laktozës. Ajo paralajmëroi gjithashtu se rezultatet e pasakta mund t’i shtyjnë njerëzit të përjashtojnë pa arsye ushqime të rëndësishme nga dieta e tyre, duke shpenzuar para për analiza që nuk u japin përgjigjen e kërkuar.
Dieta nuk matet vetëm me kilogramët që humbasim
Një tjetër pikë e fortë e bisedës ishte mënyra se si marketingu i dietave e ka zhvendosur vëmendjen te fotografitë para dhe pas, duke e kthyer numrin në peshore në treguesin kryesor të suksesit. Dr. Basha theksoi se rënia në peshë nuk tregon gjithmonë çfarë ka ndodhur realisht me organizmin. Duhet parë nëse kemi humbur dhjamë, masë muskulore apo thjesht ujë. Ajo veçoi dietën mesdhetare si një nga modelet më të mira të ushqyerjes së shëndetshme, ndërsa dieta keto dhe regjime të tjera kufizuese duhet të përdoren vetëm në rrethana të caktuara dhe nën mbikëqyrje profesionale. Sipas saj, një dietë nuk duhet të jetë një garë për të humbur sa më shumë kilogramë në kohën më të shkurtër, por një mënyrë për të përmirësuar shëndetin dhe cilësinë e jetës.
Çajrat nuk djegin dhjamin
A mund të dobësohemi duke pirë çajra dobësues? Përgjigjja e dietologes ishte e drejtpërdrejtë: jo. Ajo shpjegoi se shumë prej çajrave që reklamohen për dobësim kanë efekt laksativ ose dehidratues. Pra, mund të ndikojnë në largimin e lëngjeve dhe jashtëqitjen, por nuk kryejnë procesin e djegies së dhjamit. Çajrat bimorë mund të jenë pjesë e një rutine të shëndetshme, por nuk mund të zëvendësojnë ushqyerjen e ekuilibruar dhe aktivitetin fizik. Me humor, Jona solli edhe një shembull të njohur: njerëzit që konsumojnë byrek, pica dhe brumëra, por presin që çaji të korrigjojë gjithçka. Përgjigjja e Hyridës ishte se trupi nuk funksionon si një fletë ku gabimet mund të fshihen me gomë.
Injeksionet për dobësim: Kur janë të nevojshme dhe kur bëhen rrezik?
Një nga temat më të diskutuara ishte përdorimi i injeksioneve për rënie në peshë. Dr. Basha sqaroi se nuk është kundër përdorimit të tyre në rastet kur ekziston një arsye e mirëfilltë mjekësore dhe kur përfitimet janë më të mëdha se rreziqet. Problemi, sipas saj, qëndron te përdorimi pa konsultë mjekësore, pa indikacion dhe vetëm për të humbur disa kilogramë para një eventi apo dasme. Ajo ngriti shqetësimin për përdorimin e këtyre preparateve pa recetë dhe pa ndjekje profesionale, duke theksuar se vendimi duhet të merret pas vlerësimit të gjendjes shëndetësore të pacientit. Mesazhi i saj ishte i qartë: një trajtim mjekësor nuk duhet kthyer në një trend të rrjeteve sociale.
Të hash pak nuk do të thotë të dobësohesh më shumë
Një tjetër mit që u diskutua ishte ideja se sa më pak të hamë, aq më shumë dobësohemi. Sipas Dr. Bashës, kufizimi i tepruar dhe i zgjatur i ushqimit mund të çojë në kequshqyerje, humbje të masës muskulore dhe probleme të tjera shëndetësore. Ajo shpjegoi se organizmi ka nevojë për energji dhe nutrientë të mjaftueshëm për të kryer funksionet e tij. Prandaj, edhe personat që shmangin darkën apo mëngjesin pa një arsye të caktuar duhet të kuptojnë se po ndryshojnë mënyrën e furnizimit të trupit me lëndë ushqyese.
Sa i përket kafesë me stomakun bosh, ajo tha se konsumi i zgjatur në këtë mënyrë mund të shkaktojë shqetësime te disa persona, si refluksi dhe aciditeti.
Buka, patatet dhe makaronat nuk janë armiqtë tanë
A duhet të kemi frikë nga buka, patatet dhe makaronat? Përgjigjja e dietologes ishte jo. Ajo theksoi rëndësinë e dallimit mes karbohidrateve komplekse dhe atyre të thjeshta, duke shpjeguar se karbohidratet komplekse janë pjesë e rëndësishme e një regjimi ushqimor të ekuilibruar. Problemi nuk qëndron te përjashtimi i grupeve të tëra ushqimore, por te sasia, frekuenca dhe mënyra se si kombinohen ushqimet. Edhe një gotë ujë me limon në mëngjes, sado e dobishme mund të jetë si pjesë e hidratimit, nuk ka aftësinë të djegë dhjamin apo të kompensojë një mënyrë të pashëndetshme të ushqyerjes.
Dieta e një personi nuk është domosdoshmërisht e duhura për një tjetër
Dy shoqe mund të ndjekin të njëjtin regjim ushqimor, por të kenë rezultate krejt të ndryshme. Dr. Basha shpjegoi se para hartimit të një regjimi duhet të vlerësohen rutina e ushqyerjes, historiku shëndetësor, medikamentet, analizat e gjakut dhe përbërja trupore. Matja e masës dhjamore, muskulore, shpërndarja e ujit dhe metabolizmi janë gjithashtu elemente që ndihmojnë në përshtatjen e regjimit. Në këtë kontekst, ajo u ndal edhe te përdorimi i inteligjencës artificiale për hartimin e dietave. Sipas saj, ChatGPT mund të jetë një ndihmë për kërkimin e informacionit shkencor, por nuk duhet të zëvendësojë vlerësimin profesional dhe konsultën individuale.
Ushqyerja e shëndetshme nuk kërkon domosdoshmërisht shumë para
Një tjetër mit që u rrëzua gjatë bisedës ishte ideja se të ushqehesh shëndetshëm kushton shumë. Dietologia argumentoi se një pjesë e madhe e kostos lidhet me mënyrën se si planifikojmë blerjet dhe menaxhojmë kuzhinën. Përdorimi i produkteve të stinës, ruajtja e ushqimeve në ngrirje, përgatitja paraprake dhe shmangia e shpërdorimit mund ta bëjnë ushqyerjen e shëndetshme më