Dy sipërmarrës shqiptarë, dy rrugë të ndryshme drejt Dubait dhe një mesazh i përbashkët, suksesi në një treg ndërkombëtar kërkon informacion, durim, bashkëpunim dhe aftësi për të parë përtej kufijve.

Në episodin e radhës të “Podcastit të Suksesit”, Xhulio Radi sjell në studio dy sipërmarrës shqiptarë që kanë ndërtuar aktivitetin e tyre në Dubai: Leonard Preka, themelues i Leonard Preka Real Estate dhe Simplex Home Rentals, dhe Pamela Germani, themeluese e Lukso Vista.

Biseda nuk kufizohet vetëm te tregu i pasurive të paluajtshme. Përmes historive personale të dy të ftuarve, podcasti prek një nga temat më interesante për sipërmarrësit shqiptarë të viteve të fundit: si ndërtohet një biznes në një treg të huaj dhe si kthehet një mundësi e parë si investitor në një aktivitet profesional.

Të dy kanë mbërritur në Dubai nga rrugë të ndryshme, por rrugëtimet e tyre kanë një pikë të përbashkët: nuk nisën duke pasur si objektiv të parë krijimin e një biznesi të madh. Biznesi lindi nga përvoja, vëzhgimi i tregut dhe identifikimi i mundësive.

Pamela Germani: nga marketingu dixhital te property management në Dubai

Rrugëtimi i Pamela Germanit drejt Dubait nuk nisi si një plan i mirëpërcaktuar biznesi.

E angazhuar prej vitesh në fushën e marketingut dixhital, ajo e kishte ndërtuar tashmë një profil profesional dhe një brand personal të njohur në Shqipëri. Por ideja për të dalë përtej tregut shqiptar dhe për të operuar në një dimension më global nisi të merrte formë kur ajo vizitoi për herë të parë Dubain.

Arsyeja fillestare ishte familjare dhe investuese. Babai i saj kishte shfaqur interes për të investuar në Dubai, ndërsa familja vendosi të shihte nga afër tregun dhe mundësitë që ofronte. Në atë moment, Germani nuk po udhëtonte drejt Dubait si sipërmarrëse që kërkonte të hapte një kompani. Ishte thjesht një investitore që po përpiqej të kuptonte një treg të ri.

Por pikërisht kjo eksperiencë do të bëhej pika e kthesës.

Pas investimit të parë dhe pasi kaloi kohë duke parë projekte të ndryshme, Germani filloi të shihte një tjetër mundësi: menaxhimin e pronave edhe për investitorë të tjerë.

Formimi i saj në marketing dixhital i dha një avantazh të rëndësishëm në pjesën online të biznesit. Platformat si Airbnb dhe Booking, menaxhimi i çmimeve dhe promovimi i pronave ishin fusha me të cilat ajo kishte tashmë eksperiencë. Por shumë shpejt kuptoi se property management nuk mund të ndërtohej vetëm përmes ekranit.

Kërkohej prani fizike, staf, organizim dhe një angazhim shumë më i madh se sa mund të imagjinohej në fillim.

Kjo është një nga pikat më interesante të historisë së saj: një aftësi që fillimisht dukej si një avantazh i mjaftueshëm – marketingu dixhital – u kthye në vetëm një pjesë të një sistemi shumë më kompleks.

Sot, sipas rrëfimit në podcast, aktiviteti i saj lidhet me menaxhimin e pronave, short-term rentals, analizën e tregut dhe optimizimin e performancës së apartamenteve.

Leonard Preka: nga vizitor në investitor dhe më pas sipërmarrës

Historia e Leonard Prekës ka një tjetër pikënisje.

Ai e nisi lidhjen me Dubain si vizitor. Por, siç rrëfen në podcast, qyteti dhe tregu i tij i tërhoqën menjëherë vëmendjen.

Preka kishte jetuar në Gjermani dhe pikërisht lidhjet me tregun gjerman u bënë pjesë e kapitullit të parë të aktivitetit të tij në Dubai. Një mik i tij kishte një kompani real estate në Dubai dhe Preka filloi ta ndihmonte duke sjellë klientë nga Gjermania. Nga kjo marrëdhënie bashkëpunimi do të lindte më pas ideja për të krijuar kompaninë e tij.

Pra, edhe në rastin e Prekës, sipërmarrja nuk nisi nga një formulë e gatshme.

Ajo u ndërtua gradualisht: vizitor, investitor, ndërmjetësues dhe më pas sipërmarrës.

Fokusi kryesor i aktivitetit të tij është tregu off-plan, pra pronat që ende nuk janë përfunduar dhe janë në proces ndërtimi.

Sipas shpjegimit të tij, kjo kategori është interesante për investitorët sepse çmimi i pronës në fazën e ndërtimit mund të jetë më i ulët sesa pas përfundimit të saj. Por Preka thekson se investimi nuk është thjesht çështje blerjeje. Zgjedhja e zonës, qëllimi i investimit dhe mënyra se si do të përdoret prona janë pjesë e vendimmarrjes.

Kjo e bën profilin e tij të ndryshëm nga ai i një agjenti që thjesht shet një pronë.

Në rrëfimin e tij, puna lidhet me identifikimin e zonës, përshtatjen e pronës me objektivin e klientit dhe më pas, në rastet kur prona merret për investim, vazhdimin e menaxhimit të saj.

Dy sipërmarrës, dy role që plotësojnë njëri-tjetrin

Një nga elementët më interesantë të episodit është fakti se Preka dhe Germani operojnë në fusha që prekin njëra-tjetrën dhe mund të krijojnë edhe konkurrencë.

Megjithatë, ata kanë zgjedhur bashkëpunimin.

Preka shpjegon se kur njëri nuk ka një apartament që i përshtatet kërkesës së klientit, klienti mund t’i referohet tjetrit. Në këtë mënyrë, konkurrenca nuk përkthehet domosdoshmërisht në përplasje, por në një mundësi për të ndërtuar një rrjet bashkëpunimi.

Për Germanin, kjo është pjesë e një kulture më të gjerë që ajo e ka vërejtur në Dubai: komunitete biznesi ku profesionistë nga kultura të ndryshme bashkëpunojnë, shkëmbejnë klientë dhe ofrojnë mbështetje teknike.

Kjo është një nga mesazhet më të forta të episodit: në një treg global, konkurrenca dhe bashkëpunimi nuk janë domosdoshmërisht të kundërta.

Dy biznese mund të konkurrojnë dhe në të njëjtën kohë të ndihmojnë njëri-tjetrin aty ku interesat e tyre përputhen.

Investimi në Dubai: përtej imazhit të luksit

Biseda e Xhulio Radit me dy sipërmarrësit shkon më tej se perceptimi tradicional se Dubai është vetëm një qytet për milionerë.

Preka argumenton se investitori nuk duhet ta shohë tregun vetëm përmes çmimit të pronës. Sipas tij, një investitor duhet të analizojë zonën, potencialin e saj dhe aftësinë për të përballuar planin e pagesave.

Në podcast përmendet një nivel orientues prej 150–200 mijë eurosh si pikënisje që, sipas Prekës, mund të hapë mundësi të ndryshme në treg.

Megjithatë, pikërisht këtu vjen edhe një nga paralajmërimet më të rëndësishme të intervistës: të kesh kapitalin fillestar nuk do të thotë automatikisht se je gati për të investuar.

Investitori duhet të kuptojë se pas pagesës së parë mund të ketë detyrime të tjera, në varësi të planit të pagesave.

Short-term apo long-term? Dy modele të ndryshme

Një pjesë e rëndësishme e bisedës i kushtohet mënyrës se si mund të menaxhohet një pronë.

Germani shpjegon se zgjedhja mes long-term rental dhe short-term rental varet nga objektivat e investitorit.

Short-term rental ofron më shumë fleksibilitet: pronari mund ta përdorë vetë apartamentin për periudha të caktuara, mund ta nxjerrë sërish në treg dhe mund të ketë më shumë liri në menaxhimin e pronës.

Në bisedë jepet edhe një shembull orientues sipas eksperiencës së të ftuarve: rreth 8% kthim për long-term dhe deri në 12% për short-term, duke u theksuar se rezultatet varen nga prona dhe rrethanat e tregut.

Por Germani nënvizon se analiza e një prone duhet të bëhet paraprakisht, duke përdorur të dhëna të tregut dhe analiza mbi performancën e zonës dhe sezonit.

Kështu, mesazhi që del nuk është “blej një apartament dhe fito”, por kupto pronën, zonën, modelin e qirasë dhe objektivin e investimit përpara se të marrësh vendimin.

Lokacioni mbetet vendimtar

Në tregun e pronave turistike, një nga konceptet që përsëritet gjatë intervistës është lokacioni.

Sipas të ftuarve, zonat ku përqendrohen turistët kanë një avantazh të rëndësishëm për short-term rentals. Në bisedë përmenden zona si Downtown, Jumeirah, Palm Jumeirah, Marina, Business Bay dhe JBR.

Por Preka bën edhe një dallim mes zonave tashmë të konsoliduara dhe atyre që janë ende në zhvillim.

Investimi në një zonë të re mund të kërkojë më shumë durim. Infrastrukturat, rrugët, metroja dhe zhvillimet e reja mund të ndryshojnë potencialin e një zone, por kthimi nuk është domosdoshmërisht i menjëhershëm.

Pra, për investitorin ekzistojnë dy qasje: të hyjë në një zonë të konsoliduar ku kërkesa turistike është tashmë e pranishme ose të shohë më larg dhe të marrë përsipër pritjen për zhvillimin e një zone.

Çfarë ndodh pas blerjes së pronës?

Një nga pjesët më të vlefshme të intervistës është shpjegimi i asaj që ndodh “prapa skenave”.

Një investitor mund ta blejë një apartament edhe pa e vizituar fizikisht. Por nga momenti i blerjes deri te pritja e të ardhurave, ekziston një proces i tërë menaxhimi.

Germani shpjegon se një kompani property management mund të merret me procesin e dorëzimit të pronës, mobilimin, përgatitjen sipas standardeve të Airbnb dhe Booking, dokumentacionin, marketingun dhe pricing management.

Në Dubai, sipas saj, short-term rentals shoqërohet me standarde dhe procedura specifike. Mobilimi nuk është thjesht çështje preference personale; apartamenti duhet të plotësojë kërkesat përkatëse që lidhen me funksionimin e tij si akomodim turistik. Përmenden edhe kërkesa specifike për elemente të apartamentit dhe sistemet e aksesit.

Kjo pjesë e bisedës e zhvendos fokusin nga fotografia e bukur e një apartamenti në Dubai te realiteti i punës që qëndron pas tij.

Një pronë që gjeneron të ardhura kërkon menaxhim, standard, mirëmbajtje dhe monitorim.

Dubai si mundësi, por edhe si provë për sipërmarrësin

Kur Xhulio Radi pyet nëse Dubai është vetëm për milionerët, përgjigjja e Prekës është më komplekse.

Sipas tij, Dubai ofron mundësi për njerëz me profile të ndryshme, por njëkohësisht është një qytet ku kostot e jetesës mund të jenë të larta dhe mungesa e fokusit mund të kthehet në problem.

Mesazhi i tij është i qartë: Dubai mund të të japë mundësi të rritesh shpejt, por duhet të dish pse ke shkuar atje dhe çfarë kërkon të ndërtosh.

Në këtë kuptim, Dubai nuk paraqitet thjesht si destinacion. Paraqitet si një mjedis që mund të amplifikojë si ambicien, ashtu edhe mungesën e fokusit.

Nga Gjermania në Dubai: pse ndryshon logjika e investimit?

Për Leonard Prekën, përvoja në Gjermani i ka dhënë mundësinë të shohë dy tregje nga afër.

Në diskutim, ai e lidh një pjesë të interesit për Dubai me mënyrën se si trajtohet tatimi dhe aktiviteti ekonomik, duke përmendur diferencat mes tregut europian dhe atij të Emirateve. Në të njëjtën kohë, në podcast sqarohet se ekziston edhe një taksë korporative për bizneset që plotësojnë kushtet përkatëse.

Përtej aspektit fiskal, megjithatë, ajo që e tërheq Prekën është dinamika e tregut dhe mundësia për të qenë pjesë e një ekonomie ku ndërthuren investimi, turizmi, emigracioni dhe sipërmarrja.

Siguria dhe mekanizmi i pagesave

Një nga shqetësimet kryesore të çdo investitori jashtë vendit është siguria e kapitalit.

Në intervistë, Preka flet për mekanizmin e escrow account, ku fondet për projektet off-plan mbahen në një llogari të dedikuar dhe lidhen me procesin e zhvillimit të projektit. Ai e paraqet këtë si një mekanizëm mbrojtës për investitorin.

Në bisedë përmenden gjithashtu plane të ndryshme pagesash, përfshirë skema ku pagesat vazhdojnë edhe pas përfundimit të projektit, duke i dhënë investitorit mundësi të menaxhojë më fleksibël kapitalin e tij.

Por edhe këtu, mesazhi i Leonardit në fund të podcastit është më i rëndësishëm se vetë mekanizmi: mos u nxit.

Mesazhi i Leonard Prekës: mos investoni nga emocioni

Në fund të intervistës, Preka jep ndoshta këshillën më të drejtpërdrejtë të gjithë episodit.

Ai u kërkon investitorëve shqiptarë të mos blejnë një pronë vetëm sepse kanë parë suksesin e dikujt tjetër apo sepse Dubai duket tërheqës.

Sipas tij, investitori duhet t’i japë vetes kohë, të analizojë zonën, të kuptojë planin e pagesave dhe të sigurohet se ka buxhetin për të përballuar detyrimet e ardhshme.

Është një qasje që e zhvendos diskutimin nga “sa mund të fitoj?” te pyetja më e rëndësishme: “a e kuptoj vërtet investimin që po bëj?”

Mesazhi i Pamela Germanit: ndërtoni urat mes shqiptarëve

Mesazhi i Pamela Germanit është i fokusuar te një tjetër element: informacioni dhe komuniteti.

Ajo këshillon investitorët shqiptarë që, gjatë procesit të investimit në Dubai, të kërkojnë ndihmën e specialistëve që e njohin tregun dhe legjislacionin lokal.

Arsyeja është e thjeshtë: një treg i huaj ka rregulla, procedura dhe një mënyrë funksionimi që ndryshon nga ajo që shqiptarët njohin në vendet ku kanë jetuar më parë.

Por mesazhi i saj shkon përtej biznesit.

Germani thekson se shqiptarët në Dubai kanë aftësinë të integrohen shpejt dhe të ndihmojnë njëri-tjetrin. Sipas saj, kjo frymë bashkëpunimi është një nga elementet që mund të bëjë diferencën jo vetëm për investimin, por edhe për integrimin në një treg të ri.

Shembulli që japin: suksesi nuk fillon gjithmonë me një plan perfekt

Historia e Leonard Prekës dhe Pamela Germanit është interesante pikërisht sepse nuk paraqitet si një histori ku gjithçka ishte e paracaktuar.

Pamela shkoi fillimisht në Dubai për të parë mundësitë e investimit familjar. Më pas, përvoja si investitore e çoi drejt property management.

Leonardi e nisi si vizitor dhe investitor, u lidh me një kompani përmes klientëve që sillte nga Gjermania dhe më pas ndërtoi kompaninë e tij.

Në të dyja rastet, rrugëtimi tregon një parim të rëndësishëm të sipërmarrjes:

mundësia shpesh identifikohet pasi hyn në treg, jo përpara se të hysh në të.

Por kjo nuk do të thotë të veprosh pa informacion.

Përkundrazi, të dy të ftuarit përsërisin në mënyra të ndryshme nevojën për të njohur tregun, për të analizuar të dhënat, për të kuptuar rregullat dhe për të bashkëpunuar me njerëz që kanë eksperiencë.

Një histori suksesi që shkon përtej pasurive të paluajtshme

Në thelb, episodi i Xhulio Radit nuk është vetëm një bisedë për apartamente, qira apo investime.

Është një histori mbi zgjerimin e horizontit profesional të shqiptarëve përtej tregut vendas.

Leonard Preka dhe Pamela Germani përfaqësojnë dy mënyra të ndryshme për të hyrë në një treg ndërkombëtar: njëri përmes investimit dhe rrjetit të klientëve, tjetra përmes eksperiencës në marketing dhe një investimi familjar që u kthye gradualisht në biznes.

Ajo që i bashkon është aftësia për të parë një mundësi dhe për ta kthyer atë në një sistem pune.

Dhe ndoshta ky është edhe mësimi kryesor i këtij episodi të “Podcastit të Suksesit”: një treg i ri nuk të garanton suksesin. Ai të jep mundësinë. Suksesi varet nga mënyra se si e studion tregun, sa durim ke, sa mirë përshtatesh dhe sa seriozisht e ndërton punën.

Në fund, të dy të ftuarit përcjellin një mesazh që shkon përtej Dubait: mos u nis vetëm nga ajo që shikon në rrjetet sociale. Jepi vetes kohë, kërko informacion, puno me profesionistë dhe ndërto një rrugë që mund ta përballosh financiarisht dhe profesionalisht.

Është pikërisht kjo qasje që e bën historinë e tyre të vlefshme jo vetëm për ata që duan të investojnë në Dubai, por për çdo shqiptar që mendon se suksesi mund të ndërtohet edhe përtej kufijve.