Arkitektët me imagjinatë kanë përdorur prej kohësh ngjyrat për t’i dhënë jetë dhe karakter veprave të tyre. Nga tempujt e lashtë deri te bibliotekat moderne, këto janë tetë ndërtesa ku ngjyra nuk është thjesht dekor, por pjesë thelbësore e arkitekturës
Njerëzit e kanë përdorur ngjyrën për të sjellë bukuri dhe gjallëri prej qindra mijëra vitesh. Neandertalët e hershëm dekoronin muret e shpellave me pigmente të marra nga toka. Më pas erdhën tempujt shumëngjyrësh të Egjiptit dhe Greqisë së lashtë, si dhe ndërtesat e Romës së lashtë të veshura me mermer shumëngjyrësh
Ngjyra ka luajtur një rol të rëndësishëm edhe në vitrazhet e kishave mesjetare, në afresket e Rilindjes Italiane dhe, më vonë, në sipërfaqet e ndritshme të arkitekturës moderne
Sipas projektuesit Adam Nathaniel Furman dhe autores Kate Mazade, ngjyra është “përbërësi thelbësor që e ngre një ndërtesë në nivele të paarritshme të harmonisë dhe kënaqësisë”
Ja tetë ndërtesa nga libri i tyre Chromatic Architecture – the Craft of Colour in Design, ku ngjyra shndërrohet në një element të fuqishëm arkitektonik
1. Tempulli Sri Ranganatha Swamy, Tamil Nadu, Indi
Tamil Nadu, në jug të Indisë, është i njohur për traditën e tij të lashtë të përdorimit të ngjyrave. Ndërtimi i këtij tempulli nisi në shekullin I dhe vazhdoi përmes disa dinastive deri në fund të shekullit XX
Kompleksi shtrihet në më shumë se 150 hektarë dhe është një nga komplekset fetare më të mëdha në botë
Ai ka 21 porta monumentale, të njohura si gopurams, të cilat janë të mbuluara me elemente tredimensionale dhe pigmente me ngjyra të ndezura
Sipas Furman, ngjyrat e këtij vendi krijojnë një atmosferë që e largon vizitorin nga përditshmëria dhe e çon drejt meditimit dhe mahnitjes
2. Palau de la Música Catalana, Barcelona, Spanjë
E ndërtuar në vitin 1908 nga arkitekti Lluís Domènech i Montaner, kjo sallë koncertesh u bë një simbol i Katalonjës së industrializuar dhe me identitet të fortë kulturor
Arkitektura ndërthur Art Nouveau-n, elemente romane dhe gotike, motive maure dhe tradita valenciane
Nga gurët dhe kolonat deri te dritat dhe detajet dekorative, çdo pjesë e ndërtesës është e mbushur me ngjyra dhe forma
Furman e përshkruan si një hapësirë që të jep ndjesinë e një pylli magjik nga përrallat
3. Guardian Building, Detroit, SHBA
E ndërtuar në vitin 1929 nga arkitekti Wirt C. Rowland, kjo ndërtesë njihet nga vendasit si “Katedralja e Financës”
Ajo konsiderohet një nga ndërtesat më të rëndësishme Art Deco në botë. Pjesa e jashtme është e mbuluar me afro dy milionë tulla dhe pllaka terrakote me nuanca portokalli. Brenda, holli kryesor ka një tavan të harkuar trekatësh, i dekoruar me një mozaik të pasur me ngjyra primare. Ngjyrat u përdorën për të shfaqur mjeshtërinë dhe fuqinë ekonomike të rajonit të Great Lakes në fillim të shekullit XX
4. De Bijenkorf, Eindhoven, Holandë
Kjo ndërtesë e vitit 1969 është projektuar nga arkitekti dhe artisti italian Gio Ponti
Thuhet se Ponti u frymëzua nga pamja e parcelave të gjelbra dhe shumëngjyrëshe të tokës bujqësore holandeze, të parë nga ajri
Përballë një fasade të madhe dhe pothuajse pa dritare, shumë arkitektë do ta kishin të vështirë të krijonin një ndërtesë tërheqëse
Ponti bëri të kundërtën
Ai e shndërroi ndërtesën në një sipërfaqe të gjelbër dhe vezulluese, duke e kthyer një fasadë të zakonshme betoni në një vepër të artit modern
5. Reversible Destiny Lofts, Tokio, Japoni
Ky kompleks banimi u ndërtua në vitin 2005 në kujtim të aktivistes dhe shkrimtares amerikane Helen Keller
Projektuar nga Shusaku Arakawa dhe Madeline Gins, nëntë apartamentet duken si një kombinim futurist cilindrash, kubesh, sferash dhe formash të pazakonta
Ngjyrat janë të pranishme në çdo hapësirë
Arkitektët besonin se një ambient që i nxjerr njerëzit nga rutina e një jete sedentare mund t’i ndihmojë ata të jetojnë më gjatë
Për këtë arsye, dyshemetë e valëzuara, dhomat sferike dhe ngjyrat intensive janë krijuar për të stimuluar vazhdimisht shqisat e banorëve
6. Impianti i djegies së mbetjeve Maishima, Osaka, Japoni
Ky impiant është projektuar nga artisti dhe arkitekti austriak Friedensreich Hundertwasser, i cili vdiq në vitin 2000, një vit përpara përfundimit të ndërtesës
Hundertwasser kundërshtonte arkitekturën e rregullt dhe monotone të modernizmit dhe e shihte ndërtesën si një organizëm që duhej të evoluonte, jo thjesht si një makineri funksionale
Edhe një impiant industrial, sipas tij, mund të ishte pjesë e artit
Ndërtesa duket si një kështjellë fantastike dhe shpesh ngatërrohet me një park argëtimi
Vija të verdha që duken sikur janë vizatuar me dorë zbresin përgjatë strukturës, ndërsa një kullë e lartë cilindrike është e dekoruar me vija të kuqe
Ngjyrat dhe format e bëjnë këtë impiant një shembull të jashtëzakonshëm të arkitekturës që sfidon rregullat
7. Biblioteka Qendrore e Leganés, Spanjë
E ndërtuar në vitin 2019 nga BN Asociados Arquitectos, kjo bibliotekë publike dhe arkiv komunal është projektuar si një metaforë vizuale për përmbajtjen që ruan brenda
Fasada e rrumbullakosur është e veshur me pllaka qeramike në ngjyra pastel, të cilat i japin ndërtesës një pamje të butë dhe të veçantë
Ngjyrat dhe forma e ndërtesës e bëjnë atë një pikë referimi në një zonë të re të Madridit që më parë kishte mungesë të monumenteve kulturore
Kur rrezet e diellit lëvizin mbi sipërfaqen e qeramikës, ngjyrat pastel krijojnë një efekt që të kujton letrën e librave
8. Croydon Colonnade, Londër, Mbretëria e Bashkuar
Kjo hapësirë 50 metra e gjatë për këmbësorët në Croydon përbëhet nga 16 kolona gjigante dhe dy mure të mëdha
E përfunduar në vitin 2023 dhe projektuar nga Adam Nathaniel Furman, struktura është e veshur me mijëra pllaka porcelani të punuara me dorë
Çdo pllakë është e mbuluar me një shtresë të trashë dhe të tejdukshme glazure
Ngjyra nis me një blu të thellë në pjesën e poshtme dhe gradualisht kalon në të bardhë krem në pjesën e sipërme
Ideja ishte të silleshin në East Croydon elemente shumëngjyrëshe nga periudha dhe kultura të ndryshme të historisë së arkitekturës
Ngjyra e zhyt kalimtarin në një atmosferë të pasur dhe sensoriale, duke kujtuar traditën mijëravjeçare të përdorimit të qeramikës blu dhe të bardhë në ndërtesa monumentale në Egjiptin e lashtë, Portugali, Turqi, Iran, Babiloni dhe më gjerë
Në këto ndërtesa, ngjyra nuk është thjesht zbukurim. Ajo është identitet, histori, emocion dhe mënyrë për ta bërë arkitekturën të ndihet, jo vetëm të shihet
